Imaxe de Memoira de Sada

A vila de Sada foi, xa desde finais do século XVII, un dos eixos industriais máis importantes de Galicia grazas á instalación da Real Fábrica de Jarcia e Lona, unha factoría que chegou a situarse como referente no abastecemento de pertrechos navais en España e Europa.

En 1674, os emprendedores flamencos Adrián de Roo e Baltasar Kiel fundaron en Sada unha das primeiras fábricas dedicadas á elaboración de jarcia (cordelería) e lona para uso naval, aproveitando a súa proximidade ao mar, a enerxía hidráulica e a posición xeográfica. Inicialmente concebida para abastecer á Armada Real Española, a produción incluía cordelería, lonas e velas de alta calidade, materias fundamentais para o funcionamento dos barcos de vela da época.

A importancia estratéxica desta instalación industrial levou á Corona Española a asumir o control da fábrica en 1750, converténdoa oficialmente en Real Fábrica de Jarcia e Lona de Sada. Nesta fase, a industria chegou a empregar centos de operarios e xogou un papel chave no desenvolvemento económico e demográfico da vila.

A produción da fábrica e a súa localización na ría de Betanzos respondían non só a criterios económicos, senón tamén militares, dado que unha industria produtora de lonas e cordelería era esencial para a mantemento das froitas de guerra e para garantir as vías de comunicación e defensa marítima. Por iso, o complexo industrial estaba rodeado de fortificacións e baterías defensivas construídas na zona para protexer as propias instalacións e o porto.

A importancia estratéxica desta fábrica foi á súa vez a causa da súa reubicación. Durante os conflitos bélicos do século XVIII, considerouse que a ría de Betanzos non estaba suficientemente defendida fronte a potenciais ataques marítimos, a pesar das defensas erguidas. Por este motivo, o Estado decidiu trasladar a actividade industrial a Ferrol en 1762, unha base naval fortificada e de maior relevancia militar para a Armada. Este traslado supuxo un golpe significativo para a economía local de Sada e marcou o comezo do declive desta industria textil na vila.

Hoxe, a Real Fábrica de Jarcia e Lona permanece como un símbolo do pasado industrial e militar de Sada. A súa historia reflicte o papel vital que tivo esta vila na produción de materiais navais cruciais durante o século XVIII e como estes esforzos industriais contribuíron ao desenvolvemento e á transformación social da comunidade.

Forma parte da memoria colectiva de Sada e do seu patrimonio, lembrando un periodo no que esta pequena villa de pescadores chegou a ser un epicentro industrial e estratéxico de Europa.